Kurmanci Dil Eğitimi Ders - 2

#1
BELİRTİSİZ TANIM TAKILARI

Kürtçede tekil- belirsiz tanım takısı yek(bir) sözcüğünün adın sonuna eklenmesiye elde edilir.
''yek'' sözcüğü adın son harfının sessiz veya sesli anlamıyla farklılık gösterir.
Sessiz harften sonra herzaman _ek olarak kullanılır.

Örneğin: mal (ev)_ malek(bir ev) şeklinde kullanılır.

Sesli bir harften sonra ise normalde(yek) sözcüğü olduğu gibi yazılır.
Mamoste (öğretmen)
Mamosteyek(bir öğretmen) şekilinde kullanılır.
fakat bazı istisnayi durumlarda sadece _k kullanılır.mamostek şeklinde kullanılır.
Yalnız bu sık kullanılmamaktadır.
aksanı akıcılaştırmak amacıyla kürtçede bu tür kısaltmalar kullanılmaktadır.

ALIŞTIRMALAR HINDARİ

Sevgili arkadaşlar aşağıda vereceğimiz alıştırmalarda boş bırakılan yerlerde tekil-belirsiz tanım takısını yazıp türkçeye çeviriniz.

Örneğin; mamoste _mamosteyek (bir öğretmen)

mal... xani....
kevçi.... pırtuk....
mévan.... zılam.....
nexeş.... kur....
keç..... name....
jıyan..... sév....
law..... bajar....
pénus.... evin....
govend.... kar....

* Arkadaşlar bazı anlamına gelen ''hin'' sözcüğü ise bir adın sonunda _in olarak büzüşüp çoğul belirsiz tanım takısı yerine geçer,
kullandığımız addan sesli bir harfle bitiyorsa _yin şeklinde kullanılır.

Xwendekar öğrenci
Xwendekarın (bazı) öğrenciler
Mamoste öğretmen
Mamosteyin (bazı)öğretmenler

*Arkadaşlar ''Hin'' sözcüğü yarı bir sözcük olarak ,addan öncedenkullanılabilir buda genelikle hınek olarak ifade edilir.

Örneğin:Hınek mamoste

İŞARET SIFATI VE İŞARET ZAMİRLERİ

Arkadaşlar konumuza geçmeden önce kürtçe grameri daha iyi anlamk için sıfat ve zamir terimlere kısaca değinmek istiyorum.

RENGDER(SIFAT) : Bir adı tanımlamak amacıyla onun bir yada birkaç özelliğini gösteren sözcük olarak tanımlayabiliriz.
kısa kalem ,uzun yazı ...v.b

CINAV(ZAMİR):Bir adın yyerinr kullandığımız sözcüktür.

İşaret sıfatı ve zamirleri: Bir şeyi işaret ederken kullanılan ,gösterilen şeyin uzaklık ve yakınlığına göre farklılık gösterir.

Ev : bu ,bunlar (el altında olan şeyler için kullanılır)
Ew : şu ,şunlar ,o ,onlar(daha uzakta olan şeyler için kullanılır)

-e : dir,dır
- in: dirler,dırlar

Türkçede fiil tek bir harfle bile oluşursa hiç bir zaman sözcük ile beraber yazılmaz herzaman ayrı yazılır.
İleriki derslerimizde bütün şahıs eklerin çekimlerinive değişik kullanımlarını
ayırıntılı bir şekilde göreceğiz.

Örnekler

Ev pırtÛk e bu kitaptır
Ev pırtukek e bu bir kitaptır
Ew sév e şu/o elmadır
Ew sévek e şu/o elmadır
Ew sév ın şunlar/onlar elmadırlar
Ev e budur
Ev ın bunlardır
Ew e şudur
Ew ın şunalrdır
Ev pırtÛk bu kitap
Ew mamoste şu öğretmen

PIRS- SORU(zamirleri,sıfatları)

Kürtçede soru cümlesi üç ayrı şekilde yapılır.

A)Cümlelerin yapısında herhangi bir değişiklik yapmada cümlenin son hecesinde veya tümüne vurgu yapılarak oluşturulur.

Örneğin; Ew sév e ? şu elmamıdır?

B)Cümlenin başına ''-ma'' soru sözcüğü getirirlir.

Örneğin: ma ev pénus e ? bu kalem midir?
Ayrıca '' gelo,qey'' sözcükleri de -ma yerine geçip benzer şekilde kullanılabilir.

C) çı (ne)
ki (kim)
çawa (nasıl)

soru sözcükleride kullanılarak oluşturulabilir.
''çı'' soru sözcüğü fiilden önce gelir.

Ev çi ye? bu nedir?
Ew pırtuk e. o kitaptır.

OLUMSUZ

Olumsuz cümle kurmak için'' ne'' sözcüğü kullanılır.
Olumsuzlanaca sözcükten hemen önce yazılır.

Örneğin:
Ev ne dér e . bu kilise değildir.
Ev ne mamoste ye . bu öğretmen değildir.
Ev ne pénus e. bu kalem değildir.

Arkadaşlar bugünki programımızda belirtisiz tanım takıları,alıştırmalar,işaret sıfatı ,işaret zamiri,sıfat ,zamir,soru zamirleri sıfatları ve olumsuz eklerini gördük,
iyi algılamamız için bol tekrar yapmalıyız çünkü gramerin temelini oluşturan konulara yer verdik.

Son olarak mevsimler ,aylar ve günleri öğreneceğiz.ileriki derslerimizde cümle içerisinde kullanıp dilimizi aktifleştireceğiz.

DEMéN SALé(MEVSİMLER)

zıvıstan kış
bıhar ilk bahar
havin yaz
payiz sonbahar

MEHéN SALé(YILIN AYLARI)

çileyé paşin OCAK
sıbat ŞUBAT
adar MART
nisan NİSAN
gulan MAYIS
heziran HAZİRAN
tirmeh TEMMUZ
tebax AĞUSTOS
ilon EYLÜL
çıriya péşin,cotmeh EKİM
çıriya paşin,mijdar KASIM
çıleyén péşin ARALIK
ROJéN HEFTé( HAFTANIN GÜNLERİ)
yekşem pazar
duşem pazartesi
séşem salı
çarşem çarşamba
péncşem perşembe
ini cuma
şemi cumartesi
 
#2
emeğinize sağlık.eğitim zor iştir.hem vermek hemde almak.forumun bu konuya ilgi göstermemeside bu işin zorluğunu gösteriyor.
 
Son düzenleme:
#3
emeğinize sağlık.eğitim zor iştir.hem vermek hemde almak.forumun bu konuya ilgi göstermemeside bu işin zorluğunu gösteriyor.
Ama moral verdin be ihsan, hey allah senden razı olsun...

Ev ne Eğitim (eğitimin kürtçesini bilemediğim için böyle yazdım kusura bakmayın.)

Kısaca burada benim ve senin yazdıkların eğitim değildir.

Çene suyuna çorbadır.

Eğitim zor işmiş, iyi ki söyledin. Bilmiyorduk.!
 
Son düzenleme:
#5
sayın ihsan dağ ve hayri özşen arkadaşlar konuya ilginizden dolayı teşekkürler.
her ne kadar programla ilgili soru ,eleştiri,merak uyandırmış olmasakta kendi aranızdaki dialogunuz verdiğimiz eğitimden daha fazla ilgi çekmişe benziyor .
yukarda asılan üç cevabın konuyla bağlantılı olmasını dilerdik.
bir dili öğrenmek çaba ,merak ve dile verilen önemle ilgilidir.
ilgili arkadaşların yukarda astıgımız derslik-2 de verilen alıştırmaları doğu yada yanlış yapıp aşağıda asmalarını rica ediyoruz.
 
#6
Sayın rojava; Ben okuyucuyum. Birde buradaki dersleri kayıt altına alıyorum. İlerde belki yazıcıdan çıkarıp, çalışır gözden geçiririm diye.. İlgi uyandırmasanız konuya gözümüz gibi baktığımızın delili olmuyormu yazılanlar efendim.
 
#7
sevgili hayriözşen dersliklerimizi kayıt altına almanız ve inceleyecek olmanız oldukça güzel bir eylem.yardımcı olabileceğimizi umuyorum.
yorum ,eleştiri ve meraklarınızı giderebileceğimiz soruarınızı bekliyoruz.
şimdiden başarılar dileriz.
serkeftın.
 
#8
BELİRTİSİZ TANIM TAKILARI

Kürtçede tekil- belirsiz tanım takısı yek(bir) sözcüğünün adın sonuna eklenmesiye elde edilir.
''yek'' sözcüğü adın son harfının sessiz veya sesli anlamıyla farklılık gösterir.
Sessiz harften sonra herzaman _ek olarak kullanılır.

Örneğin: mal (ev)_ malek(bir ev) şeklinde kullanılır.

Sesli bir harften sonra ise normalde(yek) sözcüğü olduğu gibi yazılır.
Mamoste (öğretmen)
Mamosteyek(bir öğretmen) şekilinde kullanılır.
fakat bazı istisnayi durumlarda sadece _k kullanılır.mamostek şeklinde kullanılır.
Yalnız bu sık kullanılmamaktadır.
aksanı akıcılaştırmak amacıyla kürtçede bu tür kısaltmalar kullanılmaktadır.

ALIŞTIRMALAR HINDARİ

Sevgili arkadaşlar aşağıda vereceğimiz alıştırmalarda boş bırakılan yerlerde tekil-belirsiz tanım takısını yazıp türkçeye çeviriniz.

Örneğin; mamoste _mamosteyek (bir öğretmen)

malek xanik....
kevçiek.. pırtukek....
mévanek.... zılamek.....
nexeşek.... kurekek....
keçıkek... namek....
jıyanek.... sévek....
lawek..... bajarek....
pénusek.... evinek....
govendek.... karek....


* Arkadaşlar bazı anlamına gelen ''hin'' sözcüğü ise bir adın sonunda _in olarak büzüşüp çoğul belirsiz tanım takısı yerine geçer,
kullandığımız addan sesli bir harfle bitiyorsa _yin şeklinde kullanılır.

Xwendekar öğrenci
Xwendekarın (bazı) öğrenciler
Mamoste öğretmen
Mamosteyin (bazı)öğretmenler

*Arkadaşlar ''Hin'' sözcüğü yarı bir sözcük olarak ,addan öncedenkullanılabilir buda genelikle hınek olarak ifade edilir.

Örneğin:Hınek mamoste

İŞARET SIFATI VE İŞARET ZAMİRLERİ

Arkadaşlar konumuza geçmeden önce kürtçe grameri daha iyi anlamk için sıfat ve zamir terimlere kısaca değinmek istiyorum.

RENGDER(SIFAT) : Bir adı tanımlamak amacıyla onun bir yada birkaç özelliğini gösteren sözcük olarak tanımlayabiliriz.
kısa kalem ,uzun yazı ...v.b

CINAV(ZAMİR):Bir adın yyerinr kullandığımız sözcüktür.

İşaret sıfatı ve zamirleri: Bir şeyi işaret ederken kullanılan ,gösterilen şeyin uzaklık ve yakınlığına göre farklılık gösterir.

Ev : bu ,bunlar (el altında olan şeyler için kullanılır)
Ew : şu ,şunlar ,o ,onlar(daha uzakta olan şeyler için kullanılır)

-e : dir,dır
- in: dirler,dırlar

Türkçede fiil tek bir harfle bile oluşursa hiç bir zaman sözcük ile beraber yazılmaz herzaman ayrı yazılır.
İleriki derslerimizde bütün şahıs eklerin çekimlerinive değişik kullanımlarını
ayırıntılı bir şekilde göreceğiz.

Örnekler

Ev pırtÛk e bu kitaptır
Ev pırtukek e bu bir kitaptır
Ew sév e şu/o elmadır
Ew sévek e şu/o elmadır
Ew sév ın şunlar/onlar elmadırlar
Ev e budur
Ev ın bunlardır
Ew e şudur
Ew ın şunalrdır
Ev pırtÛk bu kitap
Ew mamoste şu öğretmen

PIRS- SORU(zamirleri,sıfatları)

Kürtçede soru cümlesi üç ayrı şekilde yapılır.

A)Cümlelerin yapısında herhangi bir değişiklik yapmada cümlenin son hecesinde veya tümüne vurgu yapılarak oluşturulur.

Örneğin; Ew sév e ? şu elmamıdır?

B)Cümlenin başına ''-ma'' soru sözcüğü getirirlir.

Örneğin: ma ev pénus e ? bu kalem midir?
Ayrıca '' gelo,qey'' sözcükleri de -ma yerine geçip benzer şekilde kullanılabilir.

C) çı (ne)
ki (kim)
çawa (nasıl)

soru sözcükleride kullanılarak oluşturulabilir.
''çı'' soru sözcüğü fiilden önce gelir.

Ev çi ye? bu nedir?
Ew pırtuk e. o kitaptır.

OLUMSUZ

Olumsuz cümle kurmak için'' ne'' sözcüğü kullanılır.
Olumsuzlanaca sözcükten hemen önce yazılır.

Örneğin:
Ev ne dér e . bu kilise değildir.
Ev ne mamoste ye . bu öğretmen değildir.
Ev ne pénus e. bu kalem değildir.

Arkadaşlar bugünki programımızda belirtisiz tanım takıları,alıştırmalar,işaret sıfatı ,işaret zamiri,sıfat ,zamir,soru zamirleri sıfatları ve olumsuz eklerini gördük,
iyi algılamamız için bol tekrar yapmalıyız çünkü gramerin temelini oluşturan konulara yer verdik.

Son olarak mevsimler ,aylar ve günleri öğreneceğiz.ileriki derslerimizde cümle içerisinde kullanıp dilimizi aktifleştireceğiz.

DEMéN SALé(MEVSİMLER)

zıvıstan kış
bıhar ilk bahar
havin yaz
payiz sonbahar

MEHéN SALé(YILIN AYLARI)

çileyé paşin OCAK
sıbat ŞUBAT
adar MART
nisan NİSAN
gulan MAYIS
heziran HAZİRAN
tirmeh TEMMUZ
tebax AĞUSTOS
ilon EYLÜL
çıriya péşin,cotmeh EKİM
çıriya paşin,mijdar KASIM
çıleyén péşin ARALIK
ROJéN HEFTé( HAFTANIN GÜNLERİ)
yekşem pazar
duşem pazartesi
séşem salı
çarşem çarşamba
péncşem perşembe
ini cuma
şemi cumartesi
Hewalno spas wera ez gelleki kefxweşbum bo zımane me spas dıkım bo keda we.
Mın bersıv da bo pırsén we kemasiyamın hebe bıborinin. kemasi hebeji bıniwisının
bla ez bızanıbım bınmının xeru xwaşi..
 
#9
Hewalno spas wera ez gelleki kefxweşbum bo zımane me spas dıkım bo keda we.
Mın bersıv da bo pırsén we kemasiyamın hebe bıborinin. kemasi hebeji bıniwisının
bla ez bızanıbım bınmının xeru xwaşi..


Senn böyle konuştukça ben kendimi ezik hissediyorum ama :(
Banane bende öğrencem işte :eek:



Şaka yapıyorum ha :p
 
#11
sevgili cengiz arkadaş uygulaman için teşekkür ederiz.
bir kaç yerde takılmışsın şimdi doğru yazılışlarını senın yazdıklarının karışısına verip birlikte dogru yazılışları öğreneceğiz.


malek(D)

xanik(Y) XANİYEK

kevçiek(Y) KEVÇİYEK

pırtukek(D)

mévanek(D)

zılamek(D)

nexeşek(Y) NEXWEŞEK:)

kurekek(Y) KUREK

keçıkek(Y) KEÇEK

namek(Y) NAMEYEK

jıyanek(D)

sévek(D)

lawek(D)

bajarek(D)

pénusek(D)

evinek(D)

govendek(D)

karek(D)

her biji gelek başe..
elline sağlık.başarılarının devamını diliyorum.
 
#12
Çok teşekür ederim emeğine yüreğine sağlık.aslında bizim en büyük eksiğimiz sormamak... Ayıp değil arkadaşlar ben kendimi çok iyi okuyup yazdığımı biliyordum fakat çok eksiğim varmış ve utanmıyorum gurur duyuyorum çünkü tam öğreneceğim sormamak ve öğrenmemk ayıptır bence.

Ben 50 yaşındayım kürt olduğumu ve kürtçeyi istanbulda öğrendim bizim sehrat tarafı tamamen asımile olmuş bir bölge ARDAHAN lıyım.Tabiki ırkçılığı tamamen red ediyorum hiç bir zaman bir IRK diğer IRK ta üstün omaz diyorum sevgiler ..dini dili ırkı mezhebi ne olursa olsun insan olarak bakmak lazım tabiki kendi ANADİLİNİ öğrenip okuyupta daha iyi olur.
 
Üst